12 czerwca 2026 roku Anthropic \u2013 jedna z\u00a0firm buduj\u0105cych najpot\u0119\u017cniejsze dzi\u015b modele sztucznej inteligencji \u2013 opublikowa\u0142a tego samego dnia dwa komunikaty. Z\u00a0pozoru niezwi\u0105zane. W\u00a0rzeczywisto\u015bci czytane razem uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w\u00a0jedno z\u00a0wa\u017cniejszych pyta\u0144 naszej dekady: kto ma prawo decydowa\u0107 o\u00a0tym, do czego mamy dost\u0119p, i\u00a0czyje zdanie si\u0119 w\u00a0tej sprawie liczy.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy komunikat to o\u015bwiadczenie o\u00a0tym, \u017ce rz\u0105d Stan\u00f3w Zjednoczonych nakaza\u0142 firmie natychmiast odci\u0105\u0107 dost\u0119p do dw\u00f3ch modeli. Drugi to wyniki pierwszego du\u017cego badania opinii publicznej na temat AI \u2013 prawie 52 tysi\u0105ce przepytanych Amerykan\u00f3w. W\u0142adza i\u00a0obywatele. Decyzja i\u00a0nastr\u00f3j spo\u0142eczny. Warto zatrzyma\u0107 si\u0119 przy obu, bo to nie jest odleg\u0142a ameryka\u0144ska sprawa techniczna \u2013 to zapowied\u017a spor\u00f3w, kt\u00f3re pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej dotr\u0105 i\u00a0do nas.<\/p>\n\n\n\n
Tego dnia o\u00a017:21 czasu wschodniego Anthropic dosta\u0142 od rz\u0105du USA dyrektyw\u0119 eksportow\u0105: powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na bezpiecze\u0144stwo narodowe, w\u0142adze nakaza\u0142y zawiesi\u0107 dost\u0119p do modeli Fable 5 i\u00a0Mythos 5 dla wszystkich obcokrajowc\u00f3w \u2013 tak\u017ce tych pracuj\u0105cych w\u00a0samym Anthropic, tak\u017ce tych przebywaj\u0105cych na terenie Stan\u00f3w. W\u00a0praktyce oznacza\u0142o to jedno: \u017ceby zachowa\u0107 zgodno\u015b\u0107 z\u00a0prawem, firma musia\u0142a z\u00a0dnia na dzie\u0144 wy\u0142\u0105czy\u0107 te dwa modele dla wszystkich<\/strong> u\u017cytkownik\u00f3w na \u015bwiecie. Pozosta\u0142e modele dzia\u0142aj\u0105 dalej.<\/p>\n\n\n\n Pow\u00f3d? List rz\u0105dowy nie poda\u0142 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Z\u00a0tego, co firma zdo\u0142a\u0142a ustali\u0107, w\u0142adze uzna\u0142y, \u017ce kto\u015b znalaz\u0142 spos\u00f3b na \u201ez\u0142amanie\u201d zabezpiecze\u0144 modelu (tzw. jailbreak). Anthropic obejrza\u0142 demonstracj\u0119 tej metody i\u00a0opisuje j\u0105 zaskakuj\u0105co spokojnie: chodzi\u0142o o\u00a0w\u0105sk\u0105 luk\u0119, kt\u00f3ra pozwala\u0142a wydoby\u0107 drobne, znane ju\u017c wcze\u015bniej podatno\u015bci \u2013 takie, kt\u00f3re inne, og\u00f3lnodost\u0119pne modele potrafi\u0105 wskaza\u0107 bez \u017cadnego obchodzenia zabezpiecze\u0144. Konkretnie: technika sprowadza\u0142a si\u0119 do poproszenia modelu, \u017ceby przeczyta\u0142 okre\u015blony kod i\u00a0naprawi\u0142 w\u00a0nim b\u0142\u0119dy. To samo, co ka\u017cdego dnia robi\u0105 ludzie broni\u0105cy system\u00f3w informatycznych.<\/p>\n\n\n\n I\u00a0tu robi si\u0119 ciekawie. Bo Anthropic \u2013 mimo \u017ce dyrektyw\u0119 wykona\u0142 \u2013 publicznie si\u0119 z\u00a0ni\u0105 nie zgadza<\/strong>. Firma argumentuje, \u017ce nie znaleziono \u017cadnego \u201euniwersalnego jailbreaku\u201d, czyli metody, kt\u00f3ra szeroko otwiera\u0142aby gro\u017ane zdolno\u015bci modelu. \u017be ich zabezpieczenia by\u0142y testowane przez tysi\u0105ce godzin we wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0rz\u0105dem USA, brytyjskim instytutem bezpiecze\u0144stwa AI i\u00a0niezale\u017cnymi zespo\u0142ami. I\u00a0\u017ce gdyby standard \u201ewycofujemy komercyjny model u\u017cywany przez setki milion\u00f3w ludzi z\u00a0powodu jednej w\u0105skiej luki\u201d zastosowa\u0107 do ca\u0142ej bran\u017cy, to oznacza\u0142oby faktyczne zatrzymanie wdra\u017cania jakichkolwiek nowych modeli przez kogokolwiek.<\/p>\n\n\n\n \u0141atwo z\u00a0tej historii wyci\u0105gn\u0105\u0107 prosty mora\u0142 \u2013 i\u00a0\u0142atwo wyci\u0105gn\u0105\u0107 z\u0142y. Bo da si\u0119 j\u0105 opowiedzie\u0107 na dwa sposoby, i\u00a0dopiero oba naraz m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wersja pierwsza: dobrze, \u017ce kto\u015b czuwa. AI to technologia o\u00a0realnym potencjale nadu\u017cy\u0107 \u2013 w\u00a0cyberbezpiecze\u0144stwie, w\u00a0r\u0119kach ludzi bez czystych intencji. Je\u015bli pa\u0144stwo ma narz\u0119dzia, \u017ceby zablokowa\u0107 gro\u017ane wdro\u017cenie, to lepiej, \u017ceby je mia\u0142o, ni\u017c \u017ceby zostawi\u0107 decyzj\u0119 wy\u0142\u0105cznie firmom, kt\u00f3re na tych modelach zarabiaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wersja druga: oto rz\u0105d jednym pismem, bez podania publicznego, technicznego uzasadnienia, w\u00a0ci\u0105gu kilku godzin odci\u0105\u0142 ca\u0142y \u015bwiat od narz\u0119dzia \u2013 w\u00a0tym w\u0142asnych obywateli i\u00a0pracownik\u00f3w firmy b\u0119d\u0105cych cudzoziemcami. Decyzja zapad\u0142a na podstawie ustnych przes\u0142anek, kt\u00f3rych sama firma nie potrafi zweryfikowa\u0107 jako powa\u017cnych. To pokazuje, jak cienka jest granica mi\u0119dzy uzasadnionym nadzorem a\u00a0arbitraln\u0105 kontrol\u0105 dost\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n Co wa\u017cne, sam Anthropic od dawna m\u00f3wi, \u017ce rz\u0105d powinien<\/strong> mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 blokowania niebezpiecznych wdro\u017ce\u0144 \u2013 ale w\u00a0ramach procedury, kt\u00f3ra jest przejrzysta, sprawiedliwa, jasna i\u00a0oparta na faktach technicznych. Ich zarzut nie brzmi \u201epa\u0144stwo nie ma prawa\u201d, tylko \u201epa\u0144stwo zrobi\u0142o to w\u00a0spos\u00f3b, kt\u00f3ry tych zasad nie spe\u0142nia\u201d. I\u00a0to jest sedno. Pytanie nie brzmi, czy kto\u015b ma trzyma\u0107 r\u0119k\u0119 na wy\u0142\u0105czniku. Pytanie brzmi: na jakich zasadach, z\u00a0jak\u0105 jawno\u015bci\u0105 i\u00a0z\u00a0jak\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odwo\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n Tego samego dnia Anthropic pokaza\u0142 drug\u0105 stron\u0119 medalu \u2013 nie to, co my\u015bli w\u0142adza, lecz to, co my\u015bl\u0105 zwykli ludzie. Badanie Anthropic Public Record obj\u0119\u0142o prawie 52 tysi\u0105ce Amerykan\u00f3w (dok\u0142adnie 51 993), przeprowadzone na prze\u0142omie listopada i\u00a0grudnia 2025 roku. To pierwszy raz, gdy firma zapyta\u0142a o\u00a0zdanie nie w\u0142asnych u\u017cytkownik\u00f3w, lecz og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 \u0142\u0105cznie z\u00a0tymi, kt\u00f3rzy AI w\u00a0og\u00f3le nie u\u017cywaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Obraz, kt\u00f3ry si\u0119 z\u00a0tego wy\u0142ania, jest zaskakuj\u0105co sp\u00f3jny ponad podzia\u0142ami politycznymi, geograficznymi i\u00a0wykszta\u0142cenia. Po pierwsze \u2013 nadzieje. Niemal po\u0142owa badanych (48%) w\u015br\u00f3d trzech najwi\u0119kszych nadziei wobec AI wskaza\u0142a leczenie chor\u00f3b takich jak nowotwory czy alzheimer. Dalej: pomoc osobom z\u00a0niepe\u0142nosprawno\u015bciami (36%) oraz post\u0119p technologiczny i\u00a0u\u0142atwienie \u017cycia (po 23%). Co znamienne, najni\u017cej uplasowa\u0142y si\u0119 nadzieje na to, \u017ce AI zast\u0105pi ludzki kontakt \u2013 terapia czy \u0142agodzenie samotno\u015bci wypad\u0142y na samym ko\u0144cu listy.<\/p>\n\n\n\n Po drugie \u2013 l\u0119ki. Najcz\u0119stsz\u0105 obaw\u0105, w\u00a0ka\u017cdym stanie, okaza\u0142a si\u0119 utrata pracy: 64% Amerykan\u00f3w. Druga to \u201ezale\u017cno\u015b\u0107 poznawcza\u201d \u2013 strach, \u017ce oddaj\u0105c my\u015blenie maszynie, sami przestaniemy umie\u0107 my\u015ble\u0107 (56%). Trzecia \u2013 dezinformacja (52%). Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ludzie bardziej boj\u0105 si\u0119 nadu\u017cycia<\/strong> AI przez cz\u0142owieka (przest\u0119pczo\u015b\u0107, inwigilacja, terroryzm) ni\u017c tego, \u017ce AI \u201ewymknie si\u0119 spod kontroli\u201d sama z\u00a0siebie.<\/p>\n\n\n\n Dwie obserwacje z\u00a0tego badania s\u0105 szczeg\u00f3lnie warte zapami\u0119tania. Po pierwsze, l\u0119k przed utrat\u0105 pracy jest silniejszy u\u00a0tych, kt\u00f3rzy AI u\u017cywaj\u0105 najmniej<\/strong>: w\u015br\u00f3d codziennych u\u017cytkownik\u00f3w w\u00a0pracy wynosi 54%, w\u015br\u00f3d nieu\u017cywaj\u0105cych w\u00a0og\u00f3le \u2013 70%. Do\u015bwiadczenie z\u00a0narz\u0119dziem zmniejsza strach, bo pokazuje zar\u00f3wno jego moc, jak i\u00a0jego granice. Po drugie, l\u0119k przed zale\u017cno\u015bci\u0105 poznawcz\u0105 to na razie g\u0142\u00f3wnie obawa wyprzedzaj\u0105ca: spo\u015br\u00f3d 56% os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 jej boj\u0105, tylko mniej wi\u0119cej co pi\u0105ta poczu\u0142aby realn\u0105 strat\u0119, gdyby AI nagle znikn\u0119\u0142o. Co ciekawe \u2013 i\u00a0to sygna\u0142 dla ka\u017cdego, kto pracuje z\u00a0dzie\u0107mi i\u00a0m\u0142odzie\u017c\u0105 \u2013 nauczyciele nale\u017c\u0105 do grup najbardziej zaniepokojonych zale\u017cno\u015bci\u0105, a\u00a0w\u00a0badaniach jako\u015bciowych byli 2,5\u20133 razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c przeci\u0119tnie sk\u0142onni m\u00f3wi\u0107, \u017ce na w\u0142asne oczy widzieli \u201ezanik poznawczy\u201d, zapewne u\u00a0swoich uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n I\u00a0tu dochodzimy do danych, kt\u00f3re najmocniej spinaj\u0105 obie historie. Ponad 70% Amerykan\u00f3w (dok\u0142adnie 71%) uwa\u017ca, \u017ce rz\u0105d powinien mie\u0107 udzia\u0142 w\u00a0rozwijaniu i\u00a0regulowaniu AI \u2013 i\u00a0jest to poparcie ponadpartyjne: 79% w\u015br\u00f3d Demokrat\u00f3w, 68% w\u015br\u00f3d Republikan\u00f3w. Ludzie chc\u0105, by pa\u0144stwo dzia\u0142a\u0142o przede wszystkim w\u00a0obszarach prywatno\u015bci (56%), bezpiecze\u0144stwa dzieci (52%) i\u00a0odpowiedzialno\u015bci za szkody (49%).<\/p>\n\n\n\n A\u00a0jednocze\u015bnie tylko 15%<\/strong> badanych ufa, \u017ce to firmy AI powinny samodzielnie decydowa\u0107, jak ta technologia jest rozwijana i\u00a0u\u017cywana. To najni\u017cszy wynik ze wszystkich badanych instytucji \u2013 ni\u017cej ni\u017c rz\u0105d federalny (20%), ni\u017cej ni\u017c samorz\u0105dy (19%), a\u00a0daleko poni\u017cej niezale\u017cnych ekspert\u00f3w (43%). Zapytani, co najlepiej zapewni, \u017ce AI pos\u0142u\u017cy ludzko\u015bci, badani wskazali dwie rzeczy: prawn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 firm za wyrz\u0105dzone szkody (47%) i\u00a0przedk\u0142adanie bezpiecze\u0144stwa nad wzrost (44%).<\/p>\n\n\n\n Zestawmy to z\u00a0histori\u0105 Fable 5. Z\u00a0jednej strony obywatele m\u00f3wi\u0105 wyra\u017anie: nie chcemy, \u017ceby o\u00a0wszystkim decydowa\u0142y same firmy, chcemy udzia\u0142u pa\u0144stwa. Z\u00a0drugiej \u2013 sprawa Fable pokazuje, \u017ce udzia\u0142 pa\u0144stwa bez przejrzystej procedury te\u017c budzi niepok\u00f3j. Ludzie nie ufaj\u0105 ani jednej, ani drugiej stronie na s\u0142owo. I\u00a0chyba maj\u0105 racj\u0119. Bo zaufanie 15-procentowe wobec firm i\u00a0umiarkowane wobec rz\u0105du to nie cynizm \u2013 to dojrza\u0142y sygna\u0142, \u017ce potrzebujemy regu\u0142, a\u00a0nie zapewnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna wzruszy\u0107 ramionami: ameryka\u0144ski rz\u0105d, ameryka\u0144ska firma, ameryka\u0144skie badanie. Ale ka\u017cda z\u00a0tych kwestii wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej puka i\u00a0do naszych drzwi. Dost\u0119p do narz\u0119dzi AI w\u00a0Europie zale\u017cy od decyzji zapadaj\u0105cych gdzie indziej \u2013 wystarczy jedno pismo, by narz\u0119dzie, na kt\u00f3rym kto\u015b opar\u0142 prac\u0119 czy nauk\u0119, znikn\u0119\u0142o z\u00a0dnia na dzie\u0144. L\u0119ki z\u00a0badania \u2013 o\u00a0prac\u0119, o\u00a0samodzielno\u015b\u0107 my\u015blenia, o\u00a0dezinformacj\u0119 \u2013 s\u0105 dok\u0142adnie te same nad Wis\u0142\u0105 co nad Potomakiem. A\u00a0pytanie o\u00a0to, czyj g\u0142os si\u0119 liczy, gdy decyduj\u0105 rz\u0105dy i\u00a0korporacje, jest pytaniem o\u00a0demokracj\u0119 w\u00a0wieku, w\u00a0kt\u00f3rym kluczowa infrastruktura jest prywatna i\u00a0globalna zarazem.<\/p>\n\n\n\n Dla nas, dla ludzi pracuj\u0105cych z\u00a0innymi \u2013 w\u00a0edukacji, w\u00a0integracji, w\u00a0codziennym budowaniu wsp\u00f3lnoty \u2013 p\u0142ynie z\u00a0tego jeden praktyczny wniosek. Nie wystarczy by\u0107 u\u017cytkownikiem technologii ani jej przeciwnikiem. Trzeba by\u0107 jej \u015bwiadomym uczestnikiem: rozumie\u0107, jak dzia\u0142a, zna\u0107 jej granice, umie\u0107 powiedzie\u0107, gdzie pomaga, a\u00a0gdzie odbiera nam samodzielno\u015b\u0107. To badanie pokaza\u0142o co\u015b buduj\u0105cego \u2013 ci, kt\u00f3rzy AI realnie poznali, boj\u0105 si\u0119 jej mniej, ale wcale nie chc\u0105 mniej regu\u0142. \u015awiadomo\u015b\u0107 nie znosi czujno\u015bci. \u0141\u0105czy je.<\/p>\n\n\n\n Bo spokojna rewolta nie polega na tym, \u017ceby maszyny pokocha\u0107 albo odrzuci\u0107. Polega na tym, \u017ceby nie odda\u0107 nikomu \u2013 ani firmie, ani urz\u0119dowi \u2013 prawa do decydowania za nas bez naszego udzia\u0142u. Jeden dzie\u0144 w\u00a0czerwcu 2026 roku pokaza\u0142, jak realne jest to ryzyko. I\u00a0jak bardzo nasz g\u0142os w\u00a0tej sprawie jest potrzebny.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a: o\u015bwiadczenie Anthropic w\u00a0sprawie dyrektywy rz\u0105du USA dotycz\u0105cej zawieszenia dost\u0119pu do Fable 5 i\u00a0Mythos 5<\/a> (12 czerwca 2026) oraz raport \u201eAnthropic Public Record\u201d<\/a> \u2013 pierwsza fala badania opinii publicznej na temat AI, zrealizowana na pr\u00f3bie 51 993 Amerykan\u00f3w (listopad\u2013grudzie\u0144 2025).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rzecz o\u00a0tym, kto trzyma r\u0119k\u0119 na wy\u0142\u0105czniku.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":79,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-47","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ai"],"yoast_head":"\nDwa bieguny tej samej sprawy<\/h2>\n\n\n\n
A\u00a0co na to ludzie<\/h2>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsza liczba: zaufanie<\/h2>\n\n\n\n
Dlaczego to nasza sprawa, nie tylko ameryka\u0144ska<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n